Badania i ocena jakości wód rzek

Rzeki województwa warmińsko-mazurskiego leżą w zlewniach Wisły, Zalewu Wiślanego i Pregoły. Ich długość oceniana jest na blisko 5,7 tys. km. Najdłuższe z nich, płynące częściowo lub w całości przez teren województwa, to: Łyna (264 km), Wkra (249 km), Drwęca (207 km), Pasłęka (169 km), Węgorapa (140 km), Omulew (114 km), Ełk (114 km), Krutynia (100 km) i Wel (99 km).

Badania stanu czystości rzek, w latach 1996-1998 z terenu obecnego województwa warmińsko-mazurskiego prowadziły Wojewódzkie Inspektoraty w Elblągu, Ciechanowie, Olsztynie, Ostrołęce, Suwałkach i Toruniu, a od 1999 roku - WIOŚ w Olsztynie i Delegatury WIOŚ w Elblągu i Giżycku.

Podstawy prawne

Do końca 2003 roku obowiązywało w Polsce rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z 5 listopada 1991 roku (Dz. U. Nr 116, poz. 503), które zakładało podział na trzy klasy czystości wód o następujących możliwościach wykorzystania gospodarczego:

• wody klasy I - zaopatrzenie ludności w wodę do picia, zaopatrzenie zakładów przemysłowych wymagających wody o jakości wody do picia, bytowanie w warunkach naturalnych ryb łososiowatych;
• wody klasy II - bytowanie ryb innych niż łososiowate, chów i hodowla zwierząt gospodarskich, urządzanie kąpielisk, rekreacja i uprawianie sportów wodnych;
• wody klasy III - zaopatrzenie zakładów przemysłowych, z wyjątkiem zakładów wymagających wody do picia, nawadnianie terenów rolniczych wykorzystywanych do upraw ogrodniczych oraz upraw pod szkłem.

Wody o stężeniach zanieczyszczeń przekraczających dopuszczalne normy dla III klasy, określano jako pozaklasowe, ponadnormatywnie zanieczyszczone.

W marcu 2004 roku weszło w życie nowe rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie klasyfikacji dla prezentowania stanu wód powierzchniowych i podziemnych, sposobu prowadzenia monitoringu oraz sposobu interpretacji wyników i prezentacji stanu tych wód (Dz.U. nr 32, poz. 284). Rozporządzenie wprowadza 5 klas jakości wód:

• klasa I - to wody bardzo dobrej jakości,
• klasa II - wody dobrej jakości,
• klasa III - wody zadowalającej jakości,
• klasa IV - wody niezadowalającej jakości,
• klasa V - wody złej jakości.

Ponadto w roku 2002 ukazały się rozporządzenia regulujące wymagania stawiane wodom powierzchniowym w zależności od ich przeznaczenia:

• rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 października 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe będące środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych (Dz.U. nr 183, poz. 1530);
• rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 października 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać morskie wody wewnętrzne i wody przybrzeżne będące środowiskiem życia skorupiaków i mięczaków (Dz.U. nr 176, poz. 1454);
• rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 października 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda w kąpieliskach (Dz.U. nr 183, poz. 1530);
• rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia (Dz.U. Nr 204, poz. 1728);
• rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych (Dz.U. nr 241, poz. 2093).

W 2008 roku ukazało się rozporządzenie Ministra Środowiska, z dnia 20 sierpnia 2008 roku w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych, Dz. U. Nr 162, poz.1008

Program badań

Plan badań rzek zawarty jest w Programach Państwowego Monitoringu Środowiska(PMŚ).

Ocena jakości wód rzek

• Ocenę jakości wód badanych w 2009 roku wykonano na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 roku w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych, Dz. U. Nr 162, poz.1008. Wyniki wstępnej oceny przedstawiono w tabelach: 20, 21
• Ocenę jakości wód badanych w 2008 roku wykonano na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 roku w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych, Dz. U. Nr 162, poz.1008. Wyniki wstępnej oceny przedstawiono w tabelach: 16, 17, 18, 19.
• Ocenę jakości wód badanych w 2007 roku wykonano na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie klasyfikacji dla prezentowania stanu wód powierzchniowych i podziemnych, sposobu prowadzenia monitoringu oraz sposobu interpretacji wyników i prezentacji stanu tych wód oraz z wykorzysrtaniem programu obliczeniowego JaWo. Wyniki oceny zawierają tabele 13-15
• Oceny jakości wód badanych w 2006 roku dokonano stosując rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie klasyfikacji dla prezentowania stanu wód powierzchniowych i podziemnych, sposobu prowadzenia monitoringu oraz sposobu interpretacji wyników i prezentacji stanu tych wód (Dz.U. Nr 32, poz. 284). Uzyskane wyniki przedstawiono w tabelach 10-12
• Oceny jakości wód badanych w 2005 roku dokonano stosując rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie klasyfikacji dla prezentowania stanu wód powierzchniowych i podziemnych, sposobu prowadzenia monitoringu oraz sposobu interpretacji wyników i prezentacji stanu tych wód (Dz.U. Nr 32, poz. 284). Uzyskane wyniki przedstawiono w tabelach 7-9
• Oceny jakości wód badanych w 2004 roku dokonano j.w. Uzyskane wyniki przedstawiono w tabelach 4-6