Przejdź do menu głównego Przejdź do treści

Monitoring wód przejściowych - Zalew Wiślany

Organizacja systemu monitorowania wód przejściowych w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Olsztynie

Monitoring Zalewu Wiślanego w latach 2007-2008

Zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną wody przejściowe to części wód powierzchniowych w obszarach ujść rzek, które są częściowo zasolone na skutek bliskości wód przybrzeżnych, ale które są pod znacznym wpływem dopływów wód słodkich.

Zalew Wiślany został wydzielony jako, jedna z pięciu, jednolita część wód przejściowych na obszarze dorzecza Wisły.

Badania wód Zalewu Wiślanego rozpoczęto w 1993 roku. Początkowo prowadził je Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Elblągu, obecnie Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Olsztynie Delegatura w Elblągu. W latach 1993 – 1994 badania wykonywano w ramach monitoringu regionalnego. Próby pobierano od kwietnia do listopada, w 10 stałych przekrojach pomiarowo-kontrolnych (w tym 4 stanowiskach przygranicznych). Przekroje pomiarowe zlokalizowano w miejscach oddziaływania rzek, wylotów z oczyszczalni ścieków, na granicy z Federacją Rosyjską oraz "wewnątrz" Zalewu.

W latach 1993-97 badania wykonywano we współpracy z Federacją Rosyjską, realizowaną w oparciu o:

  • Porozumienie Rządu Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej z Rządem b. Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o współpracy na wodach granicznych z dnia 17.07.1964 roku
  • Umowę między Rządem Rzeczpospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o współpracy w dziedzinie ochrony środowiska z dnia 25.08.1993 roku.

Podpisane porozumienie obejmowało uzgodnienie lokalizacji stanowisk pomiarowych na granicy, zakres i metodykę prowadzonych badań oraz planowanie wspólnych terminów poboru prób. Wyniki badań strony przekazywały sobie wzajemnie podczas corocznych spotkań grup roboczych. Badania wykonywano w oparciu o Plan Pracy Komisji ds. ochrony Środowiska i Kompleksowego Zagospodarowania Zalewu Wiślanego powołanej przez Polsko-Rosyjską Radę do Spraw Współpracy Regionów Rzeczypospolitej Polskiej z Obwodem Kaliningradzkim Federacji Rosyjskiej.

W roku 1998 zaprzestano wspólnej analizy wód granicznych, wobec czego zmieniono lokalizację stanowisk pomiarowych pozostawiając przy granicy z Federacją Rosyjską 3 stanowiska.

W II półroczu 2004 roku Delegatura w Elblągu wykonała pilotażowo, wspólne z IMGW Oddział Morski w Gdyni, badania Zalewu Wiślanego w ramach programu Helcom Combine.

Równocześnie z prowadzonymi od 1993 roku badaniami wód Zalewu Wiślanego wykonywano badania najważniejszych dopływów:

  • 13 do roku 1998: Pasłęka, Elbląg, Nogat, Bauda, Szkarpawa, Wisła Królewiecka, Narusa, Stradanka, Grabianka, Dąbrówka, Kamionka, Olszanka, Suchacz
  • 11 od roku 1999: Pasłęka, Elbląg, Nogat, Bauda, Narusa, Stradanka, Grabianka, Dąbrówka, Kamionka, Olszanka, Suchacz.

Z wyżej wymienionych odbiornikami zanieczyszczeń ze źródeł punktowych są: Pasłęka, Elbląg, Nogat (wszystkie punktowe źródła zanieczyszczeń zlokalizowane na terenie województwa pomorskiego), Bauda, Narusa i Grabianka, a do roku 2007 również Kamionka.

Z badań prowadzonych w monitoringu regionalnym, raz w roku, sporządzano komunikat o stanie czystości wód, a skróconą informację o jakości wód zamieszczano w Raportach o stanie środowiska województwa warmińsko-mazurskiego.

W latach 2005 i 2006, w związku z trwającymi na szczeblu centralnym przygotowaniami do wdrożenia badań wód przejściowych i przybrzeżnych pod kątem wymagań Ramowej Dyrektywy Wodnej, nie prowadzono badań wód Zalewu. W pracach tych brał również udział Inspektorat uczestnicząc, między innymi, w weryfikacji stanowisk pomiarowych.

W 2007 roku rozpoczęto nowy cykl badania wód Zalewu Wiślanego, w oparciu o wymagania Ramowej Dyrektywy Wodnej.

Głównym celem tych badań jest dostarczenie wiedzy o stanie ekologicznym i chemicznym wód niezbędnej do gospodarowania w dorzeczach, w tym również do ochrony wód przed eutrofizacją i zanieczyszczeniami antropogenicznymi. W 2007 roku Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Olsztynie, w ramach wdrażania Ramowej Dyrektywy Wodnej (Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 roku) rozpoczął badania jakości wód Zalewu Wiślanego według programów monitoringu diagnostycznego i operacyjnego. Badania kontynuowano w latach 2008-2009 oraz w roku 2010. Zgodnie z wymaganiami dyrektywy, prowadzone do roku 2004 badania rozszerzono o wskaźniki biologiczne, stanowiące podstawę oceny stanu ekologicznego wód oraz o wskaźniki chemiczne, szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, będące podstawą oceny stanu chemicznego.

Początkowo program badań ustalono w oparciu o wymagania RDW, podręcznik „Opracowanie sposobu prowadzenia monitoringu wód powierzchniowych oraz zasad funkcjonowania systemu ocen wg wymagań Ramowej Dyrektywy Wodnej” (praca zbiorowa wykonana na zlecenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska pod kierunkiem prof. dr hab. Marka Nawalanego) oraz projekt rozporządzenia w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych.

Obecnie badania prowadzone są w oparciu o rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych z 13 maja 2009 roku (DZ.U.Nr 81, poz.685 z 2009 roku), do oceny jakości wód natomiast ma zastosowanie rozporządzenie Ministra Środowiska z 20 sierpnia 2008 roku w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych (Dz.U.Nr 162, poz.1008 z 2008 roku).

Prowadzone badania współfinansowane są z dotacji Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej:

  • umowa nr 280/2007/Wn50/Mn-PO-BP/D z 28.09.2007 roku objęła badania prowadzone w latach 2007 - 2009
  • umowa nr 558/2010/MN-14/MN-PO/D z 18.10.2010 roku dotyczy badań wykonywanych w latach 2001--2012.

Po zakończonym cyklu badań sporządzany jest komunikat. Informacje o jakości wód umieszczane są w wojewódzkich Raportach o stanie środowiska.